vrijdag, 29 maart 2024 14:54

UBO niet-belanghebbenden registratieplicht nog steeds niet van de baan

Vanuit Burgerrechtenvereniging Vrijbit wordt van meet af aan actie gevoerd tegen de op 27 maart 2022 van kracht geworden wettelijke verplichting voor niet-belanghebbenden om hun persoonsgegevens als zouden zij wel belanghebbend zijn te laten registreren in het Ultimate Beneficial Owners (UBO)register.

We achten deze plicht onacceptabel. Zowel vanwege het principe dat dit strijdig is met de fundamentele rechten op bescherming van iemands privéleven. Omdat onjuiste/fake persoonsgegevens opeisen een uitwas van onbehoorlijk bestuur vormt en het zoveelste bewijs dat de overheid onschuldige burgers criminaliseert. En uit veiligheidsoverwegingen, omdat de gegevens- ook al zijn ze niet correct- bij zo’n 14 verschillende overheidsinstanties kunnen gaan ‘zwerven’ en in handen kunnen komen van personen of organisaties met crimineel oogmerk.

We baseren ons bij onze eis tot afschaffing van deze plicht op het feit dat het strijdig is met EVRM, Handvest van de EU en de AVG. En tevens, voor zover de Nederlandse regering zich baseert op de vermeende EU-verplichting burgers op deze manier te registreren dit ons inziens onjuist is en in elk geval in strijd met het evenredigheidsbeginsel.

Hoewel er inmiddels een wetswijzigingsvoorstel in de maak is in Den Haag, om de data uit het register niet meer zomaar ter beschikking te stellen aan iederéén die ze opvraagt, biedt dat geen soelaas aan het probleem dat feitelijk niet-belanghebbende bestuursleden van vrijwilligersorganisaties (zoals de onze) zich formeel schuldig maken aan een economisch delict als zij zich niet als belanghebbend laten registreren.

Reden voor Vrijbit om opnieuw de minister en de Tweede Kamer aan te schrijven en de juridische procedure tegen de Autoriteit persoonsgegevens hierover door te zetten.

Deze registratieplicht kan op geen enkele wijze voldoen aan de algemene intentie van de UBO-wet en EU-witwasrichtlijnen waarop de overheid zich baseert om ‘criminele activiteiten te voorkomen en een bijdrage te leveren bij het opsporen van o.a. fraude, witwassen en terrorismefinanciering’. De consequentie ervan is wel dat het vele honderden besturen van vrijwilligersorganisaties treft waarvan de onjuiste/fake aanduiding in combinatie met tal van persoonsgegevens (waaronder zelfs de woonadressen) op verzoek verstrekt kunnen worden aan Wwft-toezichthouders, De Nederlandsche Bank, Autoriteit Financiële Markten, Bureau Financieel Toezicht, Bureau Toezicht Wwft, Kansspelautoriteit, Dekens van de Orde van Advocaten, Financiële Inlichtingen Eenheid (FIU), Belastingdienst, Opsporingsinstanties, Douane, Dienst Justis, Bureau Bibob, Nationale Politie, Openbaar Ministerie, Algemene inlichtingen- en veiligheidsdienst, Militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst, Koninklijke Marechaussee, Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst, Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW-DO), Inlichtingen- en opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD), Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT/IOD)
de Rijksrecherche, Bureau Economische Handhaving en particulieren als deze aannemelijk maken dat zij bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek naar fraude doen.

Wat de gevolgen kunnen zijn voor betrokkenen als hun data, voorzien van het predicaat ‘belanghebbend’ bij bovenstaande instanties worden opgeslagen, worden gecombineerd met andere gegevens, gebruikt gaan worden voor risicoanalyse, voedsel worden voor het ontwikkelen van kunstmatige intelligentiesystemen e.d., is niet te overzien. Laat staan dat betrokkenen dan nog de regie kunnen houden over hun gegevens en gebruik zouden kunnen maken van hun recht op correctie van onjuiste dataopslag of onjuiste conclusies die daaruit mogelijk getrokken worden.

Men zou mogen verwachten dat de regering inmiddels doordrongen zou zijn van de onherstelbare drama’s die het gevolg kunnen zijn van onjuiste typeringen over burgers die via overheidssystemen een eigen leven gaan leiden. Met de ervaringen aangaande het dramatische fraudebeleid in de Toeslagenaffaire en het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening[1] vers in het geheugen, zouden wij toch van onze overheid mogen verwachten dat zij tot inkeer is gekomen en ziet dat zij zorgvuldiger moet omgaan met het registreren van gegevens van haar burgers.

Zo niet dan ziet het er naar uit dat de Nederlandse regering tot de afschaffing van de niet-belanghebbenden registratieplicht zal moeten worden gedwongen door het EU Hof van Justitie. Waarbij dit Hof, net als bij de veroordeling van de openbaarheid van het register op dezelfde gronden  zal concluderen dat : ‘het verstrekken van hun persoonsgegevens via een UBO-register een zodanig ernstige inmenging vormt in de grondrechten op eerbiediging van het privéleven en bescherming van persoonsgegevens, dat deze inmenging niet beperkt is tot wat strikt noodzakelijk is en niet evenredig is met het nagestreefde doel’ en dat er ’evenmin voldoende waarborgen bestaan die de betrokkenen in staatstellen om hun persoonsgegevens doeltreffend te beschermen tegen het risico van misbruik’. Zie uitspraak EU HvJ 22-11-202[2]

Voor eerdere berichtgeving en toelichting zie:

16-01-2022 Vrijbit in actie tegen K.v.K. registratieplicht voor ‘fake-belanghebbenden’ in het nieuwe digitale anti fraude- en terrorisme register UBO https://vrijbit.nl/onze-dossiers/dossier-identificatieplicht/item/1118-vrijbit-in-actie-tegen-k-v-k-registratieplicht-voor-%E2%80%98fake-belanghebbenden%E2%80%99-in-het-nieuwe-digitale-anti-fraude-en-terrorisme-register-ubo

01-12-2022 Drama UBO-register nadert ontknoping https://vrijbit.nl/onze-dossiers/dossier-identificatieplicht/item/1131-drama-ubo-register-nadert-ontknoping

19-06-2023 het Drama inzake het UBO-register zich alsnog voort sleept https://vrijbit.nl/onze-dossiers/dossier-registratie/item/1137-update-drama-ubo-register-sleept-zich-alsnog-voort